Jeotermal Enerji Gelişmeleri ve Haberler - jeotermal.com | Derin Jeotermal Sondajlarda Kuyu Tasarımı Ve Sondaj Makineleri İçin Takım Dizisi Seçimi

Dosyalar

Derin Jeotermal Sondajlarda Kuyu Tasarımı Ve Sondaj Makineleri İçin Takım Dizisi Seçimi
İNDİR

Editör

242 İndirme


Derin Jeotermal Sondajlarda Kuyu Tasarımı Ve Sondaj Makineleri İçin Takım Dizisi Seçimi

 

Dr. Bülent TOKA, MTA Sondaj Dairesi, Ankara

1. GİRİŞ

 

Jeotermal sondaj tasarımı ülkeden ülkeye değişiklik gösterirken kuyu dizaynının belirlenmesinde rezervuar derinliği, üretim borusu çapı, rezervuar akışkan tipi ve özellikleri, jeolojik ve tektonik yapı büyük önem arz eder.

Jeotermal sondajlarda; jeotermal rezervuarın derinliği ve kuyu çapına uygun makine ve pompa seçiminin yanında makine ve pompanın kapasitesine uygun takım dizisinin seçimi de önem kazanır. Jeotermal sondajlarda makine ve pompa gücünün belirlenmesine yönelik çalışma 2. TMMOB Jeotermal Kongresi’nde Toka ve Özbayoğlu (2009) tarafından yayınlanmıştır.

Toka (2011) 2000 metrenin üstündeki sondajları derin sondaj olarak adlandırmış ve bu çalışmasında sığ sondajlar için takım dizisi seçimi anlatılmıştır. Bu çalışmada da derin sondajlarda kuyu dizaynı ve sondaj makineleri için takım dizisinin seçiminin önemi üzerinde durulmuştur.

 

2. DERİN SONDAJLAR İÇİN KORUMA BORULARININ DİZAYNI

Sondaj operasyonu ve yeraltından akışkan üretimi sırasında rezervuar üzerindeki örtü tabakaları (zayıf, çatlaklı, gevşek ve şişen formasyonlar) kontrol altına alınmadığında kuyu problemlerine neden olur. Sondajın istenilen çapta ve derinlikte olması ve problemsiz akışkan üretimi için bu tür sorunlu formasyonların muhafaza boruları ile kontrol altına alınması gerekir. Kuyunun başlangıcında geniş çaplı muhafaza boruları kullanılırken kuyu derinleştikçe muhafaza borusunun çapları kademe kademe küçülür. Kapalı koruma boruları belirlenen derinliğe indirildikten sonra, borunun indirildiği derinlikten itibaren yüzeye kadar boru arkası çimentolanır.

Jeotermal kuyularda tercih edilen koruma borusu çapları, kuyu derinliğine ve akışkanın fiziksel özelliklerine bağlı olarak ülkeden ülkeye değişiklik gösterir. Ülkemizde derin sondajlar için sıklıkla kullanılan kuyu dizaynı Şekil 1 de gösterilmiştir.

 

2.1 Kılavuz Boru

Jeotermal kuyuların koruma borusu dizaynında, kuyu başlangıcında kullanılan en dıştaki ilk boru kılavuz (Conductor) boru olarak adlandırılır. Bu boru, yüzeyde sağlam olmayan jeolojik tabaka (formasyon) oluşumlarının (alüvyon, kumtaşı, çakıltaşı gibi) ilerleme sırasında kuyu içerisine akmasını, dökülmesini ve parça düşmesini önlemek amacıyla kullanılır. Kılavuz boru, üst tabanın altında biraz daha pekişmiş halde bulunan formasyonun (kil, marn, silt, şeyl gibi) içerisinde kalacak şekilde indirilir ve boru arkası tamamen çimentolanır.

Kılavuz borunun kullanılmasındaki en önemli nedenler; (i) sondajın ileri aşamalarında kullanılacak koruma borularının ve bu borudan sonraki kullanılacak boru üzerine yerleştirilen kuyubaşı ekipmanların (vana, preventer) desteklenmesine olanak sağlar, (ii) bu borudan sonra yapılan ilerleme sırasında ortaya çıkacak kuyu problemlerinin (takım dizisinin kopması gibi)

Yorumlar

Yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye olmak için [ÜYE OL] tıklayabilirsiniz. Üyemiz iseniz [GİRİŞ] yapabilirsiniz.