Jeotermal Enerji Gelişmeleri ve Haberler - jeotermal.com | Jeotermal Akışkanların Pompajı

Dosyalar

Jeotermal Akışkanların Pompajı
İNDİR

Editör

179 İndirme


Jeotermal Akışkanların Pompajı
 
 
 
A.Özden ERTÖZ 
 
 
ÖZET 
 Kendiliğinden yeryüzüne çıkan jeotermal akışkanlardan tarih boyunca sağlık amacıyla yararlanılmıştır. Kendiliğinden yeryüzüne çıkamayan jeotermal kaynaklardan yararlanmak için artezyen kuyularının açılması ve burada bulunan jeotermal akışkanın yeryüzüne pompalanması gerektiğinden gelişme sondaj ve pompa teknolojisinin ilerlemesiyle yaşanabilmiştir. 1970 yılından önce jeotermal akışkanların pompalanması için normal soğuk su tipi derin kuyu pompaları kullanılmıştır. Sıcaklığın ve dinamik seviyenin yüksek olmadığı durumlarda sınırlı bir ölçekte sonuç alınmıştır. 1970’lerin başlarında enerji üretimi maksadıyla açılan kuyularda kullanılan yüksek sıcaklıklı jeotermal pompaların ömürleri 30-60 gün olmuştur. Daha sonraları jeotermal akışkanların derinkuyu pompalarının hidroliğine ve mekaniğine yaptığı etkiler incelenmeye başlanmış, yapılan konstrüktif değişiklikler sonucunda 1980’lerin sonuna doğru pompa ömürleri 12-14 ay civarına çıkarılmıştır. 1990’larda ise kuyu içindeki kabuklaşma sorununa kesin çözümler üretilmiş ve pompaların çalıştırılması ve durdurulması talimatları geliştirilerek işletme hatası yapılmadan işletilen uygun pompaların ömürleri 5 yılın üzerine çıkarılmıştır. 
 
 
 
 
GİRİŞ 
 Jeotermal akışkanların yeryüzüne çıkarılması için kullanılacak kuyu içi pompaları olarak aklımıza iki türlü pompa gelmektedir. Dik milli derinkuyu pompaları ve Dalgıç pompalar. Diğer tip pompaların kullanım alanları ve debileri oldukça sınırlı olduğundan jeotermal uygulamalarda kullanılmamaktadır.  
 Dik milli derinkuyu pompalarının elektrik motoru kuyunun üzerinde bulunan akıtma başlığının üzerine oturtulmuştur. Pratik olarak 250 m. derinliğe kadar inebilen kolon borularının ucunda bulunan pompa, boruların ek yerlerinde bulunan yataklar tarafından desteklenen miller yardımı ile çevrilir. Dalgıç pompalarda ise küçük çaplı uzun bir hale getirilmiş elektrik motoru pompanın altına monte edilmiştir. Bu sayede kısa bir mil ile tahrik edilen pompanın elektrik motorunun içine kuyu sularının girmesini önleyici tedbirler alınmıştır.  
 Jeotermal pompa tipi seçimi, montaj derinliği, kuyu çapı, kuyu düzgünlüğü ve kuyu sıcaklığı, jeotermal akışkanın özellikleri gibi faktörler göz önüne alınarak kararlaştırılır. Bu şartlar belli bir pompa tipini kullanmaya bizi mecbur etmiyorsa pompa, ömrü boyunca en düşük maliyet sağlayacak şekilde seçilmelidir. Pompa seçiminde; enerji maliyeti, beklenen ömür, onarım maliyeti, yedek parça temini, çalışamama maliyeti, sıcaklık, dalgıç pompanın motor verimi, kablo uzunluğu, kolon borusu boyu, özel çark ve araçanak dizayn gereksinimi gibi faktörler göz önüne alınmalıdır. 
 Milli ve dalgıç pompaların verim farklılıklarını etkileyen çeşitli faktörler vardır. Milli pompaların mil ve kolon borusu uzama farklılıklarını dengelemek için çark ve ara çanaklarda yapılacak konstrüktif değişiklikler pompa verimini düşürecektir. Buna mukabil dalgıç pompaların motor verimleri milli pompaların motor verimlerinden daha düşüktür. Ayrıca pompanın altında bulunan elektrik motorunun kuyuyu tıkaması dolayısıyla dinamik seviyenin daha aşağıda oluşması sonucu gerekli pompaj gücü daha fazla olacaktır.  
 

Yorumlar

Yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye olmak için [ÜYE OL] tıklayabilirsiniz. Üyemiz iseniz [GİRİŞ] yapabilirsiniz.