Jeotermal.com - Jeotermal, Jeotermal Enerji, Termal, Mineralli Su | Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Dosyalar

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi
İNDİR

Editör

372 İndirme


Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi
Ali Rıza VEREL
 
EMO Denizli Şube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ùti. / Denizli
1. Giriş
 
Şekil 1. Jeotermal saha
Bilindiği üzere Türkiye’nin ço÷u bölgesinde fay kÕUÕklarÕ mevcuttur. KÕUÕk faylarÕn bulundu÷u yerlerde de yÕllardan beri sÕcak su kaynaklarÕ ve kaplÕcalar bulunmaktadÕr. Magmadan kaçan NÕzgÕn ve sÕYÕ halde bulunan gazlar yeraltÕnda bulunan çatlak mermer tabakalarÕQÕ ÕVÕWÕr. Ya÷mur sularÕ ve nehirlerden yeraltÕna inen sular sÕcak tabakalarda ÕVÕnarak, gazÕn basÕnç oluúturmasÕ ile jeotermal kaynak olarak yeryüzüne çÕkarlar (ùekil 1).
 
2. Jeotermal Enerjinin Elektrik Enerjisi Olarak KullanÕlmasÕ
ùu anda dünyada elektrik üretimine yönelik yaygÕn olarak kullanÕlan iki tip jeotermal santral bulunmaktadÕr. Bunlardan birincisi buhar santralidir. Türkiye’de sadece bir tane DenizliSarayköy’de 17,5 MW kurulu gücünde buhar santrali 1984 yÕOÕndan bu tarafa çalÕúWÕUÕlmaktadÕr.
Jeotermal akÕúkanÕn buhar santralinde kullanÕlabilmesi için,  akÕúkanÕn sÕcaklÕ÷ÕQÕn 180 ÛC’nin üzerinde olmasÕ gerekmektedir (ùekil 2). YeraltÕndan alÕnan akÕúkan basÕncÕ düúürülerek (yaklaúÕk 3,5 - 4 atm) ayÕUÕFÕlarda buhar ve sÕcak su fazÕna dönüútürülür. Buhar tribüne gönderilerek elektrik üretilir. AtÕk olan sÕcak su da ÕVÕtmada hatta biraz onra söz edece÷imiz Ege Bölgesi Enerji Forumu 12-13 Ekim 2009, Denizli 74
Binary Cycle tipi santral ile elektrik üretiminde kullanÕlabilir. Buhar santrallerinin verimi Binary Cycle santrallerinin verimine göre daha yüksektir.
şekil
2 Jeotermal enerjinin elektrik enerjisi olarak kullanÕlmasÕ  økinci tip olan Binary Cycle santrali, jeotermal akÕúkanÕn 107 ÛC – 180 ÛC olmasÕ durumunda bu tip santral kurulmasÕ uygundur (ùekil 3). şekil 3. Binary Cycle tip santral Ege Bölgesi Enerji Forumu 12-13 Ekim 2009, Denizli 75 Binary Cycle tipi santralde, kaynama noktasÕ düúük organik sÕYÕlar ile tribün döndürülmesi úeklinde olan teknoloji kullanÕlmaktadÕr. Bu teknolojiye benzer organik gaz yerine amonyak kullanarak da Kaline Cycle sistemi santrali yapÕlmaktadÕr. Jeotermal akÕúkan eúanjör sisteminden geçirilmekte, kaynama noktasÕ düúük olan organik sÕYÕ Húanjörde ÕVÕWÕlarak gaz haline dönüútürülmekte, ÕVÕ ve basÕncÕ artan organik gaz türbini döndürmektedir. Türbinden çÕkan organik gaz kondanser de soğutma kulesinden gelen so÷uk su ile sÕYÕlaúWÕUÕlarak, pompa ile tekrar eúanjöre gönderilmektedir.
Bu yöntemle yer altÕndan alÕnan akÕúkanÕn ÕVÕVÕndan 72 ÛC ile 90 ÛC ye kadar yararlanÕlarak elektrik enerjisi üretilmektedir. Eúanjörden çÕkacak su ile konut ve iúyerleri ÕVÕWÕlacaksa çÕNÕú suyunun 90 ÛC olmasÕ tercih edilmelidir. ÇÕNÕú suyu 72 ÛC ise santral verimi yaklaúÕk %15, 90 ÛC ise %12’dir.
Bu tip yaklaúÕk 6,85 MW güçlerinde özel sektör tarafÕndan 2 adet santral kurulmuútur. ølki SalavatlÕ’da düúük sÕcaklÕktaki kuyulardan alÕnan akÕúkandan, ikincisi de KÕ]Õldere’de Jeotermal santral akÕúkanÕn  atÕ÷Õndan faydalanmaktadÕr.
 
3. Jeotermal Enerjinin IsÕtmada KullanÕlmasÕ
Jeotermal sahadan açÕlan üretim kuyularÕ ile bölgenin durumuna göre elektrik enerjisi üretimine uygun olmayan 107 ÛC’nin altÕnda sÕcak sular kullanÕlabilir. Bu yöntemle alÕnan jeotermal su ile ülkemizin de÷Lúik bölgelerinde konut ve iúyerlerinin ÕVÕWÕlmasÕ, sera ÕVÕWÕlmasÕ ile termal havuzlar bulunmaktadÕr.
 
4. Jeotermal SahanÕn Kapasitesinin Belirlenmesi
Herhangi bir jeotermal sahadan büyük çapta konut ve iúyeri ÕVÕWÕlacaksa, önce jeotermal kuyularÕn açÕlmasÕ, açÕlan tüm kuyularÕn aynÕ anda üretime tabi tutulmasÕ ve en az 1,5 ay test edilmesi gerekmektedir. Testler sonucunda kuyulardan ölçülen debi de÷erlerine göre sahanÕn kapasitesi ve süreklili÷i hakkÕnda bilgi sahibi olmak mümkündür.
Aksi takdirde testler yapÕlmadan ÕVÕtma projeleri yapÕOÕr, sonra ÕVÕtma iúlemine baúlanÕrsa yeraltÕndan kapasitesi kadar jeotermal akÕúkan alÕnaca÷Õndan, belli bir süre sonra ÕVÕtma Lúlemine akÕúkan yetmeyecektir. Bu úekilde plansÕz ÕVÕtma yapÕlan bazÕ bölgelerde konut sahipleri ÕVÕnabilmek için kÕúÕn havanÕn eksi derece oldu÷u dönemlerde baúka ÕVÕ kayna÷Õ kullanmaktadÕr.
 
5. Türkiye’de Elektrik Üretimine Uygun Sahalar ve Potansiyelleri
Ülkemizde 1967 yÕOÕndan bu tarafa MTA tarafÕndan belli bölgelerde jeotermal kaynak araúWÕrmasÕ yapÕlmÕúWÕr. Bu kaynaklar dikkate alÕnarak bazÕ kiúiler tarafÕndan Türkiye’de bilinen sahalarÕn toplam potansiyelinin 633,22 MWe oldu÷u verilmektedir (Tablo 1). Bu bilinen sahalar, AydÕn-Germencik, AydÕn-YÕlmazköy, AydÕn-SalavatlÕ, Çanakkale-Tuzla, Denizli-KÕ]Õldere, øzmir-Dikili, øzmir-Seferihisar, Manisa-Caferbey ve Kütahya-Simav úeklindedir.

Yorumlar

Yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye olmak için [ÜYE OL] tıklayabilirsiniz. Üyemiz iseniz [GİRİŞ] yapabilirsiniz.