Dosyalar

Bursa'da Jeotermal Enerjinin Merkezi Isıtma Sistemlerinede Kullanılabilirliğinin İncelenmesi


Bursa'da Jeotermal Enerjinin Merkezi Isıtma Sistemlerinede Kullanılabilirliğinin İncelenmesi

 

Doç. Dr. Muhittin Can

Uludağ Üniversitesi Müh. Mim. Fak.. Makina Müh. Böl, BURSA

Anahtar Kelimeler: Jeotermal Enerji, Merkezi Isıtma

 

ÖZET

Jeotermal enerji yerkürenin ısısıdır. Bu enerji türü yenilenebilir, ucuz, düşük teknoloji seviyeli ve çevreyi kirletmeyen avantajlara sahiptir. Jeotermal enerji merkezi ısıtma,sera ısıtması, sıcak su ihtiyacının karşılanması, kaplıcalarda, kimyasal madde ve elektrik üretiminde v.s. kullanılır.

Jeoîermal merkezi ısıtma sistemleri fuei-oil, kömür ve doğalgaz kullanan ısıtma sistemlerinden prensipte farklıdır. Jeotermal merkezi ısıtma sistemlerinin dönüşüm ve iş/etme maliyeti doğatgazlı ısıtma sistemlerinden oldukça ucuzdur. Bu makalede, Bursa'da Jeotermal enerjinin merkezi ısıtma sistemlerinde kullanılabilirliği incelendi.

 

GİRİŞ

insanoğlu her alanda olduğu gibi enerji alanında da devamlı bir arayış ve yenileme içindedir. Ulusların kalkınmasında enerji üretimi tarih boyunca önemli bir faktör olmuştur. Diğer taraftan, bilimsel çalışmalar ve teknolojik gelişmelerdeki esas gaye, bütün insanların ve gelecek nesillerin daha sağlıklı, müreffeh ve güvenli bir şekilde yaşamalarını sağlayacak şartların ve ortamın sağlanmasıdır.

Enerji maliyetindeki artışlar yanında, dünya petrol rezervlerinin 2050 yılında, doğal gaz rezervlerinin 2070 yılında ve kömür rezervlerinin 2150 yılında tükeneceği bilim adamları tarafından tahmin edilmesi ile, hem enerjinin yoğun tüketicisi olan sanayide hem de sanayi dışı sektörlerde enerji arzına ve tüketimine ait kısa, orta ve uzun dönemli planlamayı zorunlu kılmaktadır.

Bilindiği gibi, ülkemiz enerji ihtiyacının yarısı petrol, doğal gaz ve kömür olarak ithal edilmekte, özellikle petrol ve doğal gazda büyük ölçüde dış kaynaklara bağımlılık söz konusu olmaktadır. Geçtiğimiz son yirmi yıl içinde petrol fiyatlarında, dünyadaki politik gelişmeler nedeniyle, aşırı artışlar yaşanmıştır.

Bu artışlar diğer yakıt fiyatlarına da belirli ölçülerde yansımaktadır. Kriz dönemlerinin yanısıra enerji konusunda ithalatçı ülke konumunda olmamız sebebi ile doların Türk lirası karşısında sürekli değer kazanması enerji fiyatlarının daima artma eğiliminde olmasını gerektirmektedir.

Dolayısıyla enerji harcamaları önümüzdeki yıllarda da devlet ve aile bütçesinde önemli bir yer tutmaya devam edecektir. Fosil yakıtlı enerji kaynaklarının belli bir süre sonra bitecek olması ve üretiminin oldukça pahalı olması bunların yerine alternatif olabilecek yeni kaynakların bulunmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu konuda Avrupa ve ABD gibi gelişmiş dünya ülkeleri araştırma ve geliştirme çalışmaları için milyonlarca dolar harcamaktadırlar. Bilim adamları alternatif enerji kaynakları ile ilgili çalışmalarda, sırası ile üretilen enerjinin ekonomik olması, uzun vadede enerji açığını büyük ölçüde kapatması, ülkeyi enerji açısından dışa bağımlılıktan kurtarması ve çevreyi en az şekilde kirletmesi hususlarını gözönünde bulundurmaktadırlar. Ülkemiz açısından bu hususlar dikkate alındığında alternatif enerji kaynaklarının ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Bir yandan dünya enerji kaynaklarının kısıtlı oluşu ve üretilen enerjinin pahalı oluşu diğer yandan da çevre sorunlarının getirdiği kısıtlamalar tam anlamı ile doğal, yenilenebilir ve çevre dostu bir enerji türü olan Jeotermal enerjiyi uzun zamandır gündeme getirmiştir. Jeotermal enerji her geçen gün daha fazla değerlendirilmekte ve ülke ekonomisine daha fazla katkıda bulunmaktadır. Jeotermal enerji, yer kabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş basınç altındaki sıcak su, buhar, gaz veya sıcak kuru kayaçların içersindeki ısı enerjisidir. Bir başka deyişle, Jeotermal enerji yerküre ısısı olarakta tanımlanabilir. Yerkürenin merkezi çok sıcak olduğundan, ısı yüzeye doğru akmakta ve dolayısıyla yüzeyden derine doğru inildikçe sıcaklık artmaktadır. Yer merkezine doğru ortalama sıcaklık artışı 30 "C/km'dir. Sıcaklık artışı termal olmayan bölgelerde 10-40 °C/km semitermal bölgelerde 70 °C/km, hipotermal bölgelerde ise 70 °C/km'den fazladır.(1) Deprem kuşakları ve volkanik bölgelerde, yerkabuğunun zayıf noktalarında yüzeye yakın kısımlara sokulmuş magma sebebiyle bunun çok üstünde Jeotermal gradyen gözlenir. Ayrıca yoğun radyoaktivite, sedimantasyon sırasında oluşan kimyevi tepkimelerde Jeotermal gradyenin yükselme sebebi olabilir. Yerküre ısı kaynaklarının başlıcaları; yerküre içersindeki radyoaktif maddelerin bozunumu, ekzotermik kimyevi tepkimeler, yerküre büzülmeleri, tavlanmanın ortaya çıkardığı sürtünme enerjisi, ergimiş kayaların soğuması ile meydana gelen kristal ve katılaşma gizli ısılarıdır.

Jeotermal akışkanı meydana getiren sular, genellikle meteorik kökenli olduklarından yeraltındaki rezervuarlar sürekli beslenmekte ve kaynak yenilenebilmektedir. Bu sebeble pratikte beslenmenin üzerinde kullanma olrpadıkça Jeotermal kaynakların azalması sözkonusu değildir.(2) Bu çalışmada, Jeotermal enerjinin temel avantajları, Bursa'da Jeotermal enerjinin tarihi gelişimi

Yorumlar

Yorum yapabilmek için üye olmanız gerekmektedir. Üye olmak için [ÜYE OL] tıklayabilirsiniz. Üyemiz iseniz [GİRİŞ] yapabilirsiniz.